Tác giả: Thanh Nhã

Chiều 27 tháng 1 năm 2026, tại Hà Nội đã diễn ra lễ ra mắt Album, MV mang tiêu đề “Thương câu dân ca” của nhạc sĩ Nguyễn Quang Long - Thư ký Tòa soạn Tạp chí Âm nhạc Việt Nam, với phần thể hiện của ca sĩ AnhHi Thanh Cường.

Ca sĩ Thanh Cường biểu diễn tại chương trình

Album, MV “Thương câu dân ca” gồm 5 bài hát được được sáng tác trong hơn một năm qua được phát hành online: Ngẫu hứng còn duyên (phát triển từ làn điệu Quan họ Còn duyên), Tính chuyện trăm năm, Thương câu dân ca, Nghe tim mình rơi, Chị Hai sao đứng đầu đình, ra mắt vào dịp Tết Bính Ngọ 2026, đón mùa hội xuân. 5 ca khúc như 5 mảnh ghép của một bức tranh âm nhạc mang đậm tinh thần dân gian Đồng bằng Bắc bộ, đặc biệt là chất liệu Quan họ Bắc Ninh.

Giữa bối cảnh âm nhạc Việt Nam ngày càng sôi động với những thử nghiệm pha trộn đa dạng, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long và ca sĩ AnhHi Thanh Cường đem đến cho khán thính giả một phong cách âm nhạc khác lạ khi không chạy theo xu hướng mà lặng lẽ khai thác không gian dân ca Bắc bộ - nơi những làn điệu xưa vẫn ngân nga bằng ngôn ngữ âm nhạc của hôm nay, mà vẫn giữ vẹn tinh thần, hồn cốt của dân ca Bắc bộ, được viết từ chất liệu truyền thống nhưng mang hơi thở của đời sống đương đại. Đặc biệt, MV còn thể hiện tinh thần gắn kết truyền thống và kỷ nguyên số, một MV được sáng tạo hoàn toàn bằng công nghệ AI dựa trên tinh thần tranh dân gian Đông Hồ.

Trung tâm của Album là chất liệu dân ca Quan họ Bắc Ninh và không gian âm nhạc đồng bằng Bắc bộ - một vùng văn hóa có hệ thống thang âm, giai điệu, lối hát và mỹ cảm rất riêng. Tuy nhiên, thay vì phục dựng hay mô phỏng nguyên bản các làn điệu cổ, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long lựa chọn con đường khó hơn: viết mới trên tinh thần dân ca. Dân ca ở đây không phải là “chất liệu trang trí” hay yếu tố dẫn dụ hoài niệm mà là ngôn ngữ sáng tác, là nền tảng tư duy để hình thành ca khúc. Những khúc hát giao duyên của trai gái Việt Nam xưa hiện lên trong các tác phẩm nhưng không bị đóng khung trong bối cảnh quá khứ, mà chúng hiện diện trong đời sống hôm nay thông qua ca từ mang tính chiêm nghiệm, hòa âm phối khí tiết chế, sự pha trộn có chừng mực với ca từ và đặc việt là cách tiếp cận dân ca như một thực thể đang sống, đang vận động. Cùng với cách thể hiện dung dị, sự dung hòa giữa truyền thống và hiện đại, gần gũi của ca sĩ AnhHi Thanh Cường đã tạo nên bản sắc riêng cho “Thương câu dân ca”.

Ca sĩ AnhHi Thanh Cường (Phan Thanh Cường) vốn là một ca sĩ có nền tảng kỹ thuật vững vàng, từng gắn bó với dòng nhạc trữ tình - cách mạng, từng đoạt giải Giọng hát hay Hà Nội và là ca sĩ của Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam, anh đã phát hành Album “Cho một cuộc tình lỡ” với những ca khúc thuộc dòng nhạc xưa. Thanh Cường với “Thương câu dân ca” như một cột mốc chuyển hướng quan trọng, thậm chí là mở ra một chặng đường mới trong hành trình nghệ thuật của anh, với một hình ảnh gần gũi hơn, đậm đà bản sắc dân gian và được công chúng yêu mến.

Ekip thực hiện dự án MV “Thương câu dân ca”

Giám đốc âm nhạc: nhạc sĩ, NSƯT Nguyễn Quang Hưng; vocal: team ca sĩ Thúy Thúy, dàn nhạc: NSƯT Vân Mai (đàn tranh), NSƯT Nguyễn Quang Hưng (bầu, nguyệt), nghệ sĩ Hải An (sáo, tiêu), thu âm và mastering: MB Studio, trang phục: NTK Cao Minh Tiến, thiết kế: họa sĩ Hoàng Thu Hương; giám đốc sáng tạo: Hồ Điệp Thanh Thanh; đạo diễn hình ảnh và AI artist: Xuân Mạnh.

Theo nhạc sĩ Nguyễn Quang Long, việc khai thác chất liệu truyền thống trong âm nhạc đại chúng hiện nay là xu hướng đáng ghi nhận, đặc biệt khi nhiều nghệ sĩ trẻ mạnh dạn kết hợp dân gian và rap, điện tử hay pop hiện đại. Tuy nhiên, nhạc sĩ luôn trăn trở về nhu cầu của một thứ âm nhạc dân gian thuần chất hơn, gần gũi hơn, vẫn đậm đà bản sắc dân ca nhưng mang hơi thở của đời sống đương đại, phù hợp với thẩm mỹ và nhu cầu thưởng thức của khán giả hôm nay: “Đây là một dự án mới bởi vì Quang Long thì gắn liền với Xẩm, hôm nay khán giả khám phá thêm một thể loại khác nữa và rộng thêm là chất liệu dân ca đồng bằng Bắc bộ, dân ca Quan họ Bắc Ninh. Bản thân sinh ra và lớn lên ở Bắc Giang, tâm hồn được tưới tắm chất Kinh Bắc, trong âm nhạc mang màu sắc dân gian, vì sinh ra trong một vùng văn hóa mang đậm màu sắc đồng bằng Bắc bộ, chinh phục và hòa mình vào màu sắc của tác phẩm, khán giả sẽ cảm nhận được tình yêu quê hương của tác giả ở dự án này. Tôi cho rằng mỗi một sáng tác phải là một tâm trạng của chính mình, và trong các bài hát này có rất nhiều tâm trạng, đặc biệt là “Thương câu dân ca”: Yêu câu dân ca rơi đi/ Thương câu bỏ lại hội thì còn vương… đậm đà chất giao duyên, niềm vui của những tràng trai, cô gái trong ngày hội, niềm vui được đắm mình trong không gian của đất trời mùa xuân, và đây cũng chính là bài chủ đề “Thương câu dân ca”.

Ca sĩ AnhHi Thanh Cường chia sẻ: “Khi gặp được các sáng tác trong Album “Thương câu dân ca”, tôi cảm thấy như tìm được chính mình trong nghệ thuật. Vì vậy, tôi muốn theo đuổi con đường và mong mình sẽ đóng góp vào tinh thần phát huy, phát triển âm nhạc dân gian trong đời sống âm nhạc Việt Nam đương đại. Đây cũng là một thử nghiệm nghiêm túc cho thấy người nghệ sĩ biểu diễn hoàn toàn có thể làm mới mình khi tiếp cận âm nhạc dân gian bằng sự hiểu biết, tiết chế và tôn trọng thay vì chỉ dựa vào kỹ thuật hay hiệu ứng.

Trong dự án này thì bản thân Thanh Cường rất hạnh phúc vì là người hát, người thể hiện. Phải nói là nỗi lòng của nhạc sĩ Nguyễn Quang Long cô đọng đặc quánh chất liệu dân ca đồng bằng Bắc bộ, chất liệu Quan họ Bắc Ninh để cho Thanh Cường có không gian và giai điệu đẹp để thể hiện giọng hát của mình phục vụ khán thính giả yêu âm nhạc. Rất cảm ơn nhạc sĩ Quang Long, người thầy đã cho Thanh Cường cơ hội để thể hiện MV này và để Thanh Cường hiểu biết về âm nhạc dân gian, khi hiểu biết và yêu âm nhạc dân gian thì Cường mới dám thể hiện các ca khúc này. Nhạc sĩ Quang Long yêu cầu thể hiện tác phẩm rất kỹ, rất tinh tế, đúng tinh thần tình cảm, cái tôi trong ca khúc.

Thanh Cường mong muốn nhạc sĩ Quang Long sáng tác cho mình những ca khúc dân gian và được thể hiện những ca khúc dân gian, chất liệu dân ca đồng bằng Bắc bộ và mang yếu tố bác học, thính giả ở tất cả các vùng miền của tổ quốc đều nghe được và yêu mến. Mới đầu bước vào dân ca đối với Cường là cả một bầu trời bỡ ngỡ, thời gian đến nửa năm mới có thể tiếp xúc được, rồi tự mình chiêm nghiệm, xúc cảm rung động trong cuộc sống hàng ngày, để tạo nên cái tôi Thanh Cường cho hôm nay. Nhờ thầy cô dìu dắt và nhạc sĩ Quang Long ủng hộ, hôm nay cường đã cảm thấy mình đi đúng hướng và rất trân trọng”.

Đạo diễn Xuân Mạnh cho biết: “Điểm đặc biệt là MV “Thương câu dân ca” được thực hiện bằng công nghệ AI. Với mong muốn có một sự hòa quyện giữa tinh thần truyền thống và đời sống công nghệ đương đại, ekip sáng tạo đã xây dựng một câu chuyện về một chàng trai gặp được người mình yêu trong mộng khi “chạm” vào những bức tranh Đông Hồ. Lựa chọn sử dụng chất liệu tranh Đông Hồ (Bắc Ninh), ekip sáng tạo mong muốn sẽ góp phần tôn vinh vẻ đẹp của loại hình di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc của Việt Nam đến với rộng rãi công chúng, nhất là giới trẻ. Cùng đó là tôn vinh vẻ đẹp di sản Quan Họ Bắc Ninh - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO công nhận. Hình ảnh cũng mang đậm sắc thái văn hóa Quan họ với mùa Hội Lim cùng các liền anh, liền chị quen thuộc. Rất ấn tượng khi nhờ những hình ảnh được sáng tạo từ AI, hình ảnh Hội Lim theo phong cách tranh dân gian Đông Hồ như đưa người xem về với khung cảnh Hội Lim xưa với những liền anh, liền chị hát giao duyên trên thuyền, dưới ánh trăng vàng vô cùng lãng mạn.

Khi nhận được lời mời hợp tác dự án âm nhạc mang dòng nhạc dân gian của nhạc sĩ Quang Long, đây là một thử thách rất lớn khi sử dụng chất liệu âm nhạc dân gian làm trung tâm, nhưng bên cạnh đó phải hỗ trợ công nghệ AI hiện đại nhất, thì với việc sử dụng kết hợp nghệ thuật truyền thống và công nghệ hiện đại, thì tôi phải sáng tạo để tạo ra những hình ảnh mang mầu sắc chất liệu dân gian của tranh Đông Hồ, đưa vào pha trộn với những mảng màu mới của hiện đại dễ tiếp cận với giới trẻ, với sự kết hợp này tôi đã tạo ra hình ảnh, tạo chuyển động bằng công nghệ mới nhất nhưng vẫn giữ được nét dân gian của tranh Đông Hồ trước.

Đây cũng là lần đầu tiên tôi được thử một cách làm mới mà bản thân tôi rất thích, lấy chất liệu dân gian, dân ca làm “gốc”, rồi kể lại bằng ngôn ngữ hình ảnh hiện đại thông qua AI animation (hoạt hình do AI tạo ra). Ekip sáng tạo đã đặt ra cho tôi một bài toán là sử dụng chất liệu tranh dân gian Đông Hồ và hình ảnh Quan họ Bắc Ninh để thực hiện MV này. Với tôi, AI là một công cụ của hiện tại và tương lai để mở rộng cách kể chuyện, chứ không thay thế văn hóa truyền thống. Mục tiêu là làm sao người nghe vẫn cảm được cái “hồn” dân ca, nhưng đồng thời thấy được một góc nhìn mới về mặt thị giác, để gần hơn với khán giả hôm nay.

Hình ảnh trong MV “Thương câu dân ca”

Tại sao lại dùng AI, tôi cũng tìm hiểu AI từ những ngày đầu xuất hiện trên thế giới, nhiều người nghĩ sẽ dễ và rẻ, thực ra những sản phẩm chuyên nghiệp sẽ có những chi phí không rẻ, cũng mất nhiều công sức và chi phí đáng kể, nhưng sẽ tiết kiệm hơn cách làm truyền thống một chút, bù lại AI cho ta tốc độ sản xuất nhanh hơn, ví dụ như với MV này nếu làm truyền thống thì họa sĩ phải vẽ tay sau đó là tạo chuyển động, sẽ mất công hơn và mất thời gian hàng tháng. Với sản phẩm MV này sử dụng AI, tôi đã làm hết tâm huyết với tốc độ nhanh và chỉn chu nhất, rút ngắn về công đoạn sản xuất nhiều hơn”.

NSƯT Hoàng Hà - giảng viên Trường Đại học Văn hóa nghệ thuật Quân đội, xúc động khi chia sẻ về học trò của mình: “Tình yêu với âm nhạc đã giúp Thanh Cường vượt qua khó khăn và đang dần định hình được con đường đã chọn. Tôi rất hạnh phúc khi học trò của mình trưởng thành và thể hiện rất tốt MV của mình và có một sự hỗ trợ và nâng tiếng hát của Thanh Cường lên bởi nhạc sĩ Quang Long và được mọi người thương yêu.

Chính vì đam mê tình yêu âm nhạc lớn mà Thanh Cường đã vượt qua khó khăn với nghị lực và lý trí rất mạnh mẽ, luôn luôn cố gắng rèn luyện. Từ những ngày đầu Thanh Cường nói về mong muốn khát khao của mình để đứng ở vị trí trên con đường biểu diễn, tôi đã đồng hành và động viên Thanh Cường cố gắng. Thực sự hôm nay nhìn thấy học trò của mình trưởng thành tôi rất mừng, niềm hạnh phúc của một người thầy giáo thấy học trò của mình trưởng thành”.

Nhạc sĩ Giáng Son - Phó Giám đốc Trung tâm Âm nhạc Trẻ, Hội Nhạc sĩ Việt Nam, có những nhận xét: “Nghe Thanh Cường thể hiện các ca khúc trong Album rất ngọt ngào, dễ vào, làn điệu rất mượt mà, nghe vừa quen mà vừa lạ. Chúng ta thấy rõ ràng Thanh Cường tiến bộ rất nhiều, đã ăn nhập với dân ca nhiều hơn, không hẳn Thanh Cường hát luyến đúng và đậm đặc chất liệu dân gian mà hát nhẹ nhàng hơn, hơi pha pop một chút, dễ nghe và dễ thẩm thấu nhiều hơn. Hy vọng Album này sẽ chiếm được tình cảm của khán thính giả và sẽ làm cho mọi người yêu quê hương đất nước nhiều hơn”.

Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long và ca sĩ Thanh Cường với các đồng nghiệp