Đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp tại Việt Nam trước yêu cầu đổi mới và hội nhập

05:50 PM, Thứ ba, 17/11/2026
9

Tác giả:: Long Nguyễn

Ảnh: TL BTC

 

Hướng tới kỷ niệm 70 năm thành lập (1956–2026), Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề “Đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp tại Việt Nam: Thành tựu, thách thức và định hướng phát triển”. Diễn ra ngày 16/11/2026 tại Hà Nội, hội thảo là diễn đàn học thuật để nhìn lại chặng đường phát triển của hệ thống đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp, đồng thời trao đổi những vấn đề đặt ra trước yêu cầu đổi mới, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

 

Các học giả, nhà nghiên cứu, nhà sư phạm âm nhạc Việt Nam và quốc tế tham gia hội thảo

 

Nhìn lại 70 năm xây dựng nền móng đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp

Trong tiến trình phát triển của nền âm nhạc Việt Nam hiện đại, đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng đội ngũ nghệ sĩ biểu diễn, nhạc sĩ sáng tác, giảng viên và nhà nghiên cứu. Trải qua 70 năm hình thành và phát triển, hệ thống đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp nước ta từng bước xây dựng nền tảng về tổ chức, chương trình và phương pháp giảng dạy, hình thành các cấp đào tạo từ sơ cấp đến sau đại học. Nhiều thế hệ nghệ sĩ, nhà giáo, nhà nghiên cứu được đào tạo từ hệ thống này đã có những đóng góp đáng kể cho đời sống âm nhạc và sự phát triển của nền nghệ thuật nước nhà.

Tuy nhiên, những thành tựu đã đạt được cũng đặt ra yêu cầu cần nhìn nhận nghiêm túc về khả năng thích ứng của hệ thống đào tạo trước những biến chuyển nhanh chóng của đời sống âm nhạc đương đại. Công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), sự phát triển của công nghiệp văn hóa và những thay đổi trong nhu cầu thưởng thức nghệ thuật đang tác động ngày càng rõ nét đến môi trường hoạt động âm nhạc, từ sáng tác, biểu diễn, sản xuất đến phổ biến và tiếp nhận tác phẩm.

 

 

 

Trong bối cảnh đó, đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp không chỉ cần tiếp tục duy trì những chuẩn mực học thuật đã được xác lập mà còn phải chủ động đổi mới nội dung, phương pháp và mô hình đào tạo. Một trong những vấn đề quan trọng là tìm được sự hài hòa giữa việc bảo đảm nền tảng kỹ thuật, kiến thức và tư duy nghệ thuật chuyên sâu với việc phát triển năng lực sáng tạo, khả năng thích ứng nghề nghiệp của người học. Đồng thời, việc kế thừa, phát huy di sản âm nhạc truyền thống cần tiếp tục được xác định là một thành tố quan trọng trong quá trình đào tạo, góp phần duy trì bản sắc của nền âm nhạc Việt Nam trong môi trường giao lưu quốc tế.

Đây cũng chính là những vấn đề đặt ra cho Hội thảo khoa học quốc tế do Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam tổ chức nhân dịp kỷ niệm 70 năm thành lập. Sự kiện có sự đồng hành và tài trợ của Tập đoàn T&T Group và Ngân hàng Sài Gòn – Hà Nội (SHB).

Năm nhóm vấn đề trọng tâm của hội thảo

Hội thảo quy tụ các nhà quản lý, nhà nghiên cứu, nhà sư phạm, nghệ sĩ đến từ nhiều cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu chuyên ngành trong nước và các học giả quốc tế đến từ Thụy Điển, Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore… Sự tham gia của các chuyên gia trong và ngoài nước tạo điều kiện để những vấn đề của đào tạo âm nhạc Việt Nam được nhìn nhận từ nhiều góc độ, đồng thời mở rộng trao đổi kinh nghiệm về tổ chức đào tạo, phát triển nguồn nhân lực và hội nhập học thuật.

Với 22 tham luận khoa học chuyên sâu, nội dung hội thảo tập trung vào năm nhóm vấn đề lớn.

Thứ nhất là đánh giá những giá trị nền tảng, thành tựu và định hướng phát triển của đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp tại Việt Nam. Đây là dịp nhìn lại những đóng góp của hệ thống đào tạo trong việc xây dựng đội ngũ nghệ sĩ, phát triển nghệ thuật hàn lâm và gìn giữ bản sắc âm nhạc dân tộc qua các giai đoạn lịch sử. Từ những kinh nghiệm tích lũy trong 70 năm, các đại biểu sẽ trao đổi về những giá trị cần tiếp tục kế thừa cũng như những nội dung cần điều chỉnh để đáp ứng yêu cầu mới.

Thứ hai là chiến lược, chính sách và đổi mới mô hình đào tạo trước tác động của chuyển đổi số và sự phát triển của công nghiệp văn hóa. Trong đó, trí tuệ nhân tạo và công nghệ số là những vấn đề đáng chú ý, không chỉ bởi khả năng hỗ trợ hoạt động sáng tạo, giảng dạy và nghiên cứu mà còn đặt ra những yêu cầu mới đối với năng lực chuyên môn của người làm âm nhạc. Việc kết nối giữa cơ sở đào tạo với thị trường lao động và các lĩnh vực của công nghiệp âm nhạc cũng cần được nghiên cứu nhằm nâng cao tính thực tiễn của chương trình đào tạo.

Thứ ba là công tác phát hiện, bồi dưỡng tài năng và phát triển nguồn nhân lực âm nhạc chất lượng cao. Đặc thù của nghệ thuật âm nhạc đòi hỏi quá trình đào tạo có tính liên tục, chuyên sâu và phù hợp với năng lực của từng cá nhân. Vì vậy, việc phát hiện sớm năng khiếu, xây dựng lộ trình đào tạo phù hợp, tạo điều kiện phát triển tài năng ở trình độ cao cũng như có chính sách thu hút, đãi ngộ nhân lực là những nội dung có ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển của ngành.

Thứ tư là bảo tồn, kế thừa và phát huy giá trị âm nhạc truyền thống. Đây không chỉ là vấn đề bảo tồn di sản mà còn liên quan trực tiếp đến việc xây dựng bản sắc trong đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp. Việc đưa âm nhạc truyền thống vào chương trình giảng dạy, tăng cường nghiên cứu, số hóa tư liệu và tìm kiếm phương thức giới thiệu di sản đến công chúng quốc tế là những hướng đi cần được quan tâm. Đặc biệt, trong môi trường đào tạo chuyên nghiệp, di sản không nên chỉ được tiếp cận như những tư liệu cần lưu giữ mà cần trở thành nguồn tri thức, chất liệu và cảm hứng sáng tạo cho các thế hệ nghệ sĩ.

Thứ năm là chuẩn hóa, bảo đảm chất lượng và hội nhập quốc tế. Những trao đổi về tiêu chí kiểm định, đổi mới giáo trình theo chuẩn quốc tế, hợp tác đào tạo và thực hành biểu diễn hàn lâm xuyên biên giới sẽ góp phần mở rộng góc nhìn về chất lượng đào tạo. Hội nhập ở đây không chỉ là tiếp nhận các mô hình hay phương pháp tiên tiến mà còn cần đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực chuyên môn trên cơ sở giữ vững những giá trị và đặc trưng của âm nhạc Việt Nam.

 

 

 

Từ trao đổi học thuật đến những kiến nghị phát triển

Có thể thấy, năm nhóm chủ đề của hội thảo không tồn tại tách biệt mà có mối liên hệ chặt chẽ. Đổi mới mô hình đào tạo cần gắn với chiến lược phát triển nguồn nhân lực; hội nhập quốc tế phải song hành với bảo tồn và phát huy bản sắc dân tộc; ứng dụng công nghệ cần được đặt trong mối quan hệ với năng lực sáng tạo, tư duy nghệ thuật và những giá trị cốt lõi của giáo dục âm nhạc.

Đặc biệt, trước sự phát triển của AI và công nghệ số, câu chuyện đổi mới đào tạo không đơn thuần là bổ sung công cụ hay phương tiện kỹ thuật mới vào chương trình giảng dạy. Vấn đề sâu xa hơn là giúp người học hình thành tư duy độc lập, năng lực thẩm mỹ, khả năng sáng tạo và bản lĩnh nghề nghiệp. Công nghệ có thể mở rộng phương thức tiếp cận tri thức, hỗ trợ thực hành và tạo ra những khả năng mới trong hoạt động âm nhạc, nhưng nền tảng chuyên môn, sự nhạy cảm nghệ thuật và khả năng phán đoán của con người vẫn là những yếu tố không thể thiếu trong đào tạo nghệ thuật chuyên nghiệp.

Một vấn đề khác cần được quan tâm là mối quan hệ giữa đào tạo âm nhạc hàn lâm với đời sống âm nhạc rộng lớn hơn. Bên cạnh yêu cầu duy trì những tiêu chuẩn chuyên môn cao, các cơ sở đào tạo cần quan tâm hơn đến sự đa dạng của môi trường nghề nghiệp, từ biểu diễn, sáng tác, giảng dạy, nghiên cứu đến sản xuất âm nhạc và các lĩnh vực liên quan của công nghiệp văn hóa. Điều này không có nghĩa là hạ thấp chuẩn mực học thuật, mà là mở rộng khả năng vận dụng kiến thức và kỹ năng chuyên môn trong thực tiễn.

Với 22 tham luận khoa học, hội thảo được kỳ vọng sẽ mang lại những phân tích đa chiều, những trao đổi chuyên sâu và đề xuất có giá trị thực tiễn. Ban Tổ chức sẽ tổng hợp các ý kiến, khuyến nghị tại hội thảo làm cơ sở đề xuất với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các cơ quan hữu quan, hướng tới xây dựng những định hướng và giải pháp phát triển giáo dục âm nhạc chuyên nghiệp Việt Nam trong giai đoạn mới.

Diễn ra trong dấu mốc 70 năm thành lập Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, hội thảo không chỉ có ý nghĩa tổng kết một chặng đường phát triển mà còn mở ra cơ hội nhìn nhận những vấn đề có tính nền tảng đối với tương lai của đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp. Từ việc kế thừa thành tựu, nhận diện thách thức đến đề xuất những hướng đi mới, giá trị của diễn đàn học thuật này sẽ được thể hiện ở khả năng chuyển hóa các trao đổi khoa học thành những giải pháp cụ thể, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển nguồn nhân lực và tạo dựng vị thế của âm nhạc Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Chia sẻ:
facebook share
instagram share instagram share

Xem nhiều