Thanh Nhã (tổng hợp)

Ngày 22/1/2026, tại Hà Nội đã diễn ra Lễ ra mắt MV mang tựa đề Đất nước hôm nay của TS. NSND Đỗ Quốc Hưng - Giám đốc Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam và nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung. Tác phẩm do nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung sáng tác, nhạc sĩ Dương Đức Thụy phối khí, NSND Quốc Hưng và ca sĩ Thu Hằng thể hiện cùng sự tham gia của Hợp xướng Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, đạo diễn hình ảnh Anh Quân, thu âm nhạc sĩ Kiên Ninh. 
Ra mắt đúng dịp chào mừng Đại hội Đảng lần thứ XIV, MV Đất nước hôm nay được xây dựng như một chỉnh thể nghệ thuật nghiêm cẩn, kết hợp âm nhạc, giọng hát và hình ảnh theo tư duy trường ca - đại hợp xướng thế tục hiện đại, hướng tới việc khơi dậy niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm công dân bằng cảm xúc lắng đọng. Không chỉ là một MV ca nhạc, Đất nước hôm nay với độ dài hơn 8 phút như một bản “đại tự sự” về hành trình hình thành, đấu tranh, dựng xây và hướng tới tương lai của đất nước trong nhịp sống đương đại.
Trường ca Đất nước hôm nay gồm 6 chương, mỗi chương đảm nhiệm một vai trò riêng trong tiến trình tư tưởng. Từ không gian cội nguồn thiêng liêng, qua những thử thách của lịch sử, đến hình ảnh đất nước đang vươn mình phát triển, hội nhập và hướng tới tương lai, tác phẩm tạo nên một dòng chảy liền mạch, có chủ đích. Điểm đáng chú ý là tác phẩm không kể lịch sử theo lối minh họa một chiều, mà lấy con người làm trung tâm. Đất nước hiện lên từ “giọt mồ hôi cha mẹ”, “giọt nước mắt”, “tiếng hát, tiếng cười”, từ lao động, học tập, cống hiến âm thầm của những con người bình dị. Chính cách tiếp cận này giúp Đất nước hôm nay tránh được lối hô khẩu hiệu quen thuộc, thay vào đó là một cảm thức lịch sử gần gũi, đời sống. 
Sự chuyển biến trong sáng tác của Nguyễn Thành Trung khi từ thế mạnh trữ tình, tình ca cá nhân, anh đã mở rộng sang đề tài quê hương, đất nước với một ngôn ngữ âm nhạc phong phú. Đất nước hôm nay sử dụng nhiều tiết tấu, chuyển điệu, chuyển nhịp, đan xen giữa giọng thứ và giọng trưởng, tạo nên những lớp màu sắc đa dạng nhưng vẫn thống nhất. Sự kết hợp giữa giọng solo, song ca và dàn hợp xướng giúp tác phẩm có chiều sâu, đồng thời giữ được tính học thuật và hiệu quả biểu cảm. Về mặt hình ảnh, Đất nước hôm nay được đạo diễn Anh Quân xây dựng bằng ngôn ngữ thị giác giản dị, tiết chế nhưng giàu hiệu quả. Là người từng thực hiện nhiều MV mang màu sắc dân gian, trữ tình và cách mạng, lần này anh đối diện với một thử thách mới khi phải chuyển tải tinh thần của một trường ca - đại hợp xướng trong khuôn khổ một MV.
NSND Quốc Hưng song ca cùng học trò của mình là ca sĩ Thu Hằng được xem như một điểm nhấn đặc biệt của tác phẩm. Thu Hằng là giọng ca được đào tạo bài bản, có kỹ thuật vững, hơi thở cổ điển tốt. Khi hát cùng nhau, hai thầy trò không có sự lệch pha mà khá hòa quyện. 
Ca khúc như một dòng chảy lịch sử được kể lại bằng âm nhạc, về hành trình của đất nước, từ khi hình thành bằng máu và nước mắt, qua những năm tháng cha ông kiên cường chống ngoại xâm, cho đến giai đoạn đổi mới, xây dựng và học tập để vươn lên mạnh mẽ như hôm nay. Chính dòng chảy ấy khiến NSND Quốc Hưng ý thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của người nghệ sĩ. Với âm nhạc trong Đất nước hôm nay không còn là sự thể hiện cá nhân mà là sự cống hiến, góp phần lan tỏa niềm tự hào, niềm tin và khát vọng phát triển của dân tộc.

Tại chương trình, NSND Đỗ Quốc Hưng đã chia sẻ: “Việc MV Đất nước hôm nay ra mắt đúng dịp chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV càng làm cảm xúc ấy trở nên trọn vẹn. Tôi xem đây là một sự gặp gỡ rất đẹp giữa âm nhạc và thời cuộc, nơi tiếng hát được đặt trong bối cảnh lớn lao của dân tộc, như một lời tri ân quá khứ và gửi gắm niềm tin vào tương lai của đất nước. Với tôi, điều khó nhất không phải là kỹ thuật thanh nhạc, mà là cách kiểm soát cảm xúc để vừa giữ được sự trang nghiêm, vừa không làm mất đi tính nhân văn của tác phẩm. Đất nước hôm nay là một trong những tác phẩm hiếm hoi trong dòng chính ca gần đây tạo được sự cân bằng giữa tư duy học thuật và cảm xúc gần gũi với người nghe, suy nghĩ và cảm nhận”.

Lý do chọn ca sĩ Thu Hằng và đưa các học trò tham gia MV, NSND Quốc Hưng cho biết: “Tôi từng hát với Lan Anh, Tân Nhàn, Anh Thơ, Phương Nga… nhiều nghệ sĩ nữ rồi. Lần này tôi quyết định mời Thu Hằng – một giảng viên trẻ của Khoa Thanh nhạc, thời gian gần đây nổi lên tốt với giọng ca, kể cả kỹ thuật hơi thở truyền đạt cho học sinh cũng khá hiệu quả. Hai thầy trò kết hợp thu với nhau, hát bài này hết sức nhẹ nhàng để làm sao giọng hát hòa quyện với Thu Hằng, không dùng kỹ thuật gì cả. Trong bài hát này, Thu Hằng cũng vậy, làm sao có sự hòa quyện.

Dàn hợp xướng tham gia trong MV đều là học trò Khoa Thanh nhạc, thu thanh bài này các em đã thực hiện rất xuất sắc. Tôi đưa các em đi thu thanh, sau đó ghi hình thì các em đã thuộc bài, thuộc lời. Quan trọng là học trò của mình, chứ mời đội ngũ hợp xướng nơi khác chưa chắc đã hiệu quả như các em sinh viên ở Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam”.

Nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung, tác giả của bài hát cho biết: “Là tác phẩm âm nhạc chính luận, nhưng Đất nước hôm nay không kêu gọi bằng khẩu hiệu, mà thuyết phục bằng cảm xúc và sự tiết chế. Dù kết thúc tác phẩm vẫn có câu “Việt Nam muôn năm”, nhưng đó là một cảm giác tuyên thệ, chứ không phải sự áp đặt. Với tôi, chính ca chỉ thực sự có giá trị khi giữ được phẩm chất trữ tình, và trữ tình chỉ có chiều sâu khi không buông thả. Trước khi viết một tác phẩm lớn như vậy, tôi nghĩ chỉ cảm xúc thôi là chưa đủ. Tôi phải dành thời gian tìm hiểu, nghiên cứu, đọc tài liệu và tìm cách chuyển tải ngôn ngữ sao cho mọi người đều dễ nghe và dễ hiểu. Tôi kể câu chuyện về đất nước hôm nay từ chiều dài lịch sử. Tôi tự đặt câu hỏi: Với lịch sử thì kể bằng màu sắc âm thanh gì, cái gì mở ra, cái gì phát triển… Bài này hình thành từ 6 chương, tôi cũng tham khảo để có màu sắc của hành khúc, rồi trở về sử thi… nghiên cứu nhiều thể loại và giải quyết từng phần một.

Với tôi, khó nhất đầu tiên là nội dung và phần lời. Chỉ một câu thôi nhưng phải khái quát được bản sắc, đặc điểm của con người Việt Nam trong tác phẩm: cần cù, chịu khó, nhẫn nại, sống với lòng biết ơn… Tôi phải tìm cách biến những trừu tượng, triết lý thành ngôn ngữ đời thường để đưa vào tác phẩm, nên việc viết khá cầu kỳ. Về tuyến nội dung, tôi mở đầu bằng màu sắc hơi trầm, nhắc lịch sử thoát thai từ bối cảnh thế nào, con người trưởng thành ra sao… Với Việt Nam thì là hai từ “Đất - Nước” gắn với đời sống cộng đồng, làng xã và đặc điểm của cư dân Việt Nam. Những điều ấy được hình thành qua một tiến trình lịch sử dài và tôi đưa vào từng chương của tác phẩm. Tôi mất nhiều thời gian đọc các tác phẩm về văn học, dân tộc, tôn giáo, lịch sử… rồi chuyển thành ngôn ngữ đời thường để đưa vào. Khi viết tác phẩm, có phần hát solo và cũng có ý đồ chọn giọng bass khỏe để giữ trục, giúp toàn bộ tác phẩm trụ vững, cùng với dàn hợp xướng, lĩnh xướng. Trên cơ sở đó, chúng tôi điều chỉnh về mặt âm nhạc, có những đoạn xử lý bằng kỹ thuật phòng thu, còn tác phẩm gần như không có điều chỉnh gì lớn.
Việc lựa chọn NSND Quốc Hưng và ca sĩ Thu Hằng thể hiện tác phẩm cũng nằm trong tinh thần đó. Giọng bass trầm vững chãi của NSND Quốc Hưng mang đến chiều sâu nghi lễ, sự trang nghiêm cho những đoạn mang tính tuyên ngôn, trong khi giọng hát mềm mại, nữ tính của Thu Hằng giúp tác phẩm giữ được hơi thở đời sống, tránh khô cứng. Khi nghe hai nghệ sĩ trình diễn trọn vẹn, điều khiến tôi xúc động nhất không phải là kỹ thuật hay cao trào, mà là cảm giác tác phẩm đã rời khỏi tay người viết để trở thành tiếng nói chung. Có những khoảnh khắc tôi không còn nghe bài hát của mình, mà nghe một không gian âm nhạc đang sống”.

Nhà sản xuất âm nhạc Kiên Ninh, cho biết: “Tác phẩm lần này dài, nhiều đoạn, nội dung lại chuyển tải rất nhiều thông điệp nên tôi cũng lo lắng, băn khoăn. Tôi đã bàn với NSND Quốc Hưng để tính toán lại từng chút một, chỗ nào solo, chỗ nào dùng bè hợp xướng sao cho hiệu quả, dễ nghe, nhưng vẫn phải có sự hào sảng và hoành tráng trong đó. Chưa có tác phẩm nào tôi và ê-kíp sản xuất mất nhiều thời gian như tác phẩm này. Chưa bao giờ một giọng solo lại thu tới 3–4 tiếng, kể cả NSND Quốc Hưng và ca sĩ Thu Hằng. Hằng rất chỉn chu, ngoài phần solo thì bạn ấy còn tham gia hát cùng dàn hợp xướng để phần tổng thể dày hơn, đầy đặn hơn. Đây là thành quả tổng hợp của rất nhiều công đoạn và tôi cảm thấy vui vì được tham gia quá trình này cũng như được nhìn thấy thành quả ấy”.

Nhạc sĩ Dương Đức Thụy, chia sẻ: “Bài hát Đất nước hôm nay mà tôi nhận để phối khí thì NSND Quốc Hưng và nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung đã gọt dũa rồi, nên tôi không phải chỉnh sửa gì nhiều. Về nội dung và tinh thần, NSND Quốc Hưng cũng trao đổi, hướng dẫn làm sao để tạo ra một tác phẩm mang màu sắc thính phòng Việt Nam nhất, theo hướng semi-pop, không nặng về thính phòng quá. Vì thế, bản phối có trống, có bass, có band điện tử, bên cạnh dàn dây chủ đạo, bộ kèn, bộ đồng… giai điệu cũng đã rất Việt Nam nên tôi không phải cố gắng “Tây hóa”. Ý tưởng thực hiện cũng nhanh, vì tôi làm sản xuất âm nhạc cho anh Quốc Hưng nhiều năm rồi. Tôi hiểu và trân trọng thành quả lao động nghệ thuật của các nghệ sĩ, vì trong thời buổi này những tác phẩm lớn như thế này rất hiếm hoi và đáng quý. Tôi nghĩ cần nhiều nhạc sĩ viết ra những tác phẩm như vậy”.

Đạo diễn Anh Quân cho biết: “Đây là một MV rất khác với những sản phẩm tôi từng làm. Lần đầu tiên tôi làm một MV trường ca, quy mô rất rộng, nhiều thông điệp, nhiều bối cảnh quay, lại áp lực về thời gian nữa. Tôi và ê-kíp đã phải làm việc rất khẩn trương, gần như 20 tiếng/ngày để gấp rút hoàn thành, liên tục trao đổi để biên tập và chọn lựa hình ảnh phù hợp nhất. Vì đây là một bài hát mang tính chất tuyên truyền nên tôi cũng sợ hình ảnh bị khô cứng. Khi làm hậu kỳ, chúng tôi cố gắng hài hòa với hình ảnh nghệ thuật để MV không bị khô khan. MV sử dụng nhiều tư liệu lịch sử, tư liệu chiến tranh và hình ảnh từ A80, đòi hỏi sự chính xác cao trong lựa chọn và xử lý. Việc kết hợp tư liệu với hình ảnh quay mới không nhằm mục đích minh họa trực diện, mà để tạo nên một mạch cảm xúc liền mạch và mạch lạc, nơi quá khứ và hiện tại cùng song hành. Thách thức là làm sao để tư liệu không trở nên khô cứng, mà vẫn hòa vào nhịp cảm xúc của âm nhạc.
Với một MV sử dụng nhiều hình ảnh tư liệu mang tính chính xác cao, khâu kiểm duyệt là vô cùng quan trọng. Sau khi hoàn thiện bản dựng, cả ê-kíp đã cùng nhau xem đi xem lại nhiều lần, trao đổi và góp ý rất kỹ lưỡng. Nội dung bài hát rất sâu rộng, có quá nhiều hình ảnh đẹp và thông điệp ý nghĩa mà ai cũng muốn đưa vào, trong khi thời lượng MV chỉ gói gọn hơn 8 phút. Vì vậy, chúng tôi buộc phải chắt lọc, sắp xếp một cách hài hòa nhất để cân bằng giữa việc truyền tải thông điệp chính trị và giá trị nghệ thuật, đảm bảo mạch cảm xúc liền mạch cho người xem.
Điều mang lại cho tôi nhiều hứng khởi nhất trong quá trình thực hiện MV chính là cơ hội được nhìn lại, củng cố và hiểu sâu hơn về lịch sử cũng như hành trình phát triển của đất nước qua các thời kỳ. Bên cạnh đó là vẻ đẹp của thiên nhiên, con người 3 miền Bắc - Trung - Nam, những hình ảnh luôn tạo cho tôi nhiều cảm xúc và động lực sáng tạo”. 

Nhiều đồng nghiệp đến chúc mừng NSND Đỗ Quốc Hưng và nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung ra mắt MV

Ekip làm chương trình MV Đất nước hôm nay