Nhưng giờ đây, xen lẫn giữa giai điệu nhạc truyền thống tại sân bay quốc tế Daniel K. Inouye ở Honolulu là những âm thanh được tạo ra bởi thuật toán, gây ra một làn sóng phản ứng mạnh mẽ về tính nguyên bản và sự tôn trọng văn hóa bản địa.

Khi thuật toán cất tiếng hát “Aloha” thay giai điệu nhạc truyền thống

Tháng 12 vừa qua, Kyle Dahlin đang ngồi trong phòng chờ khởi hành tại sân bay quốc tế Daniel K. Inouye để chuẩn bị bay về Virginia Tech, nơi anh làm giảng viên toán. Vốn lớn lên ở Kailua, đôi tai anh nhanh chóng bị thu hút bởi một giai điệu lạ lẫm phát ra từ hệ thống loa trần. “Tôi nhớ mình đã nghe thấy một bản nhạc lạ lẫm trên hệ thống âm thanh, và nghĩ rằng nếu đó là một nghệ sĩ địa phương thì tôi có lẽ đã biết”, anh kể lại.

Nghi ngờ, Dahlin dùng Google để nhận diện bài hát nhưng không tìm thấy kết quả nào trên bất kỳ nền tảng phát nhạc nào. Chính điều này khiến anh gần như chắc chắn rằng đó là một sản phẩm của trí tuệ nhân tạo (AI). “Bạn có thể nhận ra qua phần lời bài hát không hề vần với nhau”, anh chỉ ra điểm bất thường. “Ca sĩ AI có thể dễ dàng cho qua điều đó, nhưng một nghệ sĩ biểu diễn thực sự sẽ gặp khó khăn”.

Sự thật là sân bay Honolulu đã bắt đầu phát xen kẽ 17 bài hát mang chủ đề biển đảo được tạo ra bởi AI. Theo Shelly Kunishige, nữ phát ngôn viên của sở giao thông vận tải tiểu bang, những bài hát này được phát xoay vòng vào đầu mỗi giờ, từ 5 giờ sáng cho đến nửa đêm. Một đoạn lời tiêu biểu vang lên: “Từ đội ngũ hành lý đến dòng người ở TSA, mọi thứ đều ổn... Chào mừng mỗi ngày tại HNL”.

Việc triển khai những ca khúc tự động này, bắt đầu từ tháng 11 năm ngoái mà không sử dụng đến ngân sách nhà nước, được Bộ Giao thông Vận tải (cơ quan quản lý trải nghiệm hành khách tại sân bay) giải thích là nhằm “làm nổi bật các khía cạnh khác nhau của quần đảo, ngành hàng không và sân bay”. Tuy nhiên, cơ quan này đã từ chối trả lời câu hỏi về người đứng sau ý tưởng này. Mới đây, các bài hát AI đã tạm thời bị ngừng phát để giải quyết vấn đề về âm lượng, nhưng Kunishige khẳng định chúng sẽ quay trở lại sau khi lỗi kỹ thuật được khắc phục.

Mất mát văn hóa địa phương hay chỉ là xu hướng thời đại?

Sự xuất hiện của “âm nhạc sân bay AI” đã làm dấy lên những cuộc tranh luận nảy lửa. Trên mạng xã hội Reddit, YouTube và Instagram, người ta liên tục chia sẻ những đoạn ghi âm từ sân bay. Một chủ đề thảo luận trên Reddit thậm chí còn mang tiêu đề mỉa mai: “Nhạc lễ hội AI rác rưởi”.

Bill Collins, một người dân từ Aiea, nhận định rằng những ai từng thử nghiệm với các nền tảng tạo nhạc AI như Suno sẽ dễ dàng nhận ra đây là sản phẩm nhân tạo. Anh chỉ trích gay gắt: “Tôi nghĩ đây là một sự đại diện tồi tệ về thành phố và tiểu bang của chúng ta đối với du khách, và là một sự lười biếng khó hiểu... các bài hát này thật kinh khủng”.

Nỗi lo ngại lớn nhất của Dahlin và nhiều người khác là nguy cơ những bản nhạc vô hồn này sẽ đẩy lùi nền văn hóa âm nhạc địa phương vô cùng phong phú của Hawaii. “Điều đó chắc chắn cũng đang bóp méo âm nhạc đối với du khách”, anh lo lắng. “Bạn biết đấy, họ không biết điều gì là thật”. Hơn thế nữa, Dahlin bày tỏ sự sốc khi một cơ quan nhà nước lại bỏ qua cơ hội hỗ trợ giới nghệ sĩ địa phương. “Có rất nhiều người tôi từng học trung học cùng sẽ nhảy vào cơ hội tạo ra âm nhạc như thế cho sân bay, để được tiếp xúc với công chúng”, anh nói.

Dù vậy, bà Kunishige khẳng định các bài hát AI không hề thay thế danh sách phát âm nhạc truyền thống. Phần thời gian còn lại trong mỗi giờ, sân bay vẫn phát các tác phẩm của những nghệ sĩ địa phương gạo cội như Aunty Genoa Keawe và Israel Kamakawiwo‘ole. Danh sách phát này được Sở Giao thông Vận tải Hawai‘i mua dưới dạng đăng ký hàng năm với giá khoảng 10.500 USD, bao gồm cả phí bản quyền. Bên cạnh đó, âm nhạc Hawaii biểu diễn trực tiếp do Cơ quan Du lịch Hawai‘i tài trợ vẫn được duy trì ba lần một tuần tại HNL. Tuy nhiên, đối với một nơi mà “âm nhạc Hawaii là độc nhất và dễ nhận biết” như cách Dahlin mô tả, sự can thiệp của AI rõ ràng đã để lại một vết gợn khó phai.

(Nguồn: https://1thegioi.vn/)