Tác giả: Nguyễn Thị Minh Châu

Nhà theo nghĩa đen là nơi đem lại cảm giác an toàn khi ta trở về, là nơi sạc năng lượng sau một ngày học hành, rong chơi, làm việc hay bươn chải với đời.

 Nhà theo nghĩa bóng là gia đình, là tổ ấm. Nhà còn có ý nghĩa bao quát rộng lớn hơn thế. Với người lưu vong nhà là đất nước, là Tổ quốc. Với người xa xứ nhà là quê hương, nơi chôn rau cắt rốn, nơi có cha mẹ và những người thân thích.

 Nhà còn rất gần gũi khi được dùng làm đại từ nhân xưng. Theo cách xưng hô thông dụng trước đây “nhà” là vợ là chồng. Xưa các cặp vợ chồng ở quê gọi nhau một cách thân thương “nhà ơi”. Nay những người cao tuổi vẫn gọi nửa kia của mình là “nhà tôi”.

 Đường về nhà là vào tim ta
Dẫu có muôn trùng qua
Vật đổi, sao dời
Nhà vẫn luôn là nhà. 

Lời ca đầy ý nghĩa, lại dễ nhớ nhờ gieo âm vần vào các từ cuối tựa như thơ như vè, một yếu tố trùng hợp với rap. Giai điệu giản đơn, mộc mạc và vô tư rất gần với ca khúc thiếu nhi. Thì đấy, đâu chỉ người lớn bị đánh trúng tim đen, trẻ con cũng bị bỏ bùa, các bé nhi đồng vẫn nghêu ngao “đường về nhà…” một cách thích thú như hát bài dành cho lứa tuổi mình vậy!

Khúc hát xinh xắn gói gọn trong tám nhịp của Hứa Kim Tuyền - một tác giả 9X đang ăn khách - còn được bổ sung bốn nhịp nối mang tính trung gian “hát như nói” hay còn gọi là rap melody của Xuân Ty, tức JustaTee (Nguyễn Thanh Tuấn) - một ca sĩ 9X, cũng là người thể hiện phần hát trong Đi về nhà. “Mang theo bao nao nức lên chiếc xe này” cùng chút “sắc mai hương đào” trong bốn nhịp dung hòa giữa hát và rap đó đã làm sống động thêm cho phần nhạc bằng tiết tấu dồn dập chao đảo trước khi trở lại điệp khúc mênh mang “Đường về nhà là vào tim ta…”.

Con đường về nhà trong lời ca mang tính khái quát, còn đường về trong lời rap là câu chuyện cụ thể: “Về ăn cơm mẹ nấu, về mặc áo mẹ may/ Về đưa ba ra chợ, mua cây đào cây mai về bày”. Hương vị Tết rõ hơn trong phần rap của Đen Vâu (Nguyễn Đức Cường) - một rapper đang được yêu thích, yêu thích đến độ cư dân mạng chỉ biết Đi về nhà thuộc quyền sở hữu của người thể hiện và hầu như quên luôn tên tác giả âm nhạc.

Lại nói tiếp về Tết, không khí Tết chỉ thực sự bao trùm lên tác phẩm bởi phần hình của MV, trong đó Đen xuất hiện như nhân vật chính: đứa con trở về đón năm mới cùng gia đình. Thế mới thấy hình ảnh có kịch bản, có câu chuyện đóng vai trò quyết định mức nào trong các sản phẩm ca nhạc thời công nghệ nghe - nhìn. 

Hình ảnh MV bám sát nội dung phần rap, mở đầu với chàng trai trong dòng người phóng xe máy về quê ăn Tết và kết thúc cũng con đường ấy theo chiều ngược lại, chàng trai rời nhà sau lưng trĩu nặng bánh chưng bánh tét cùng những đồ ăn đẫm tình mẹ cha…  

Những đứa con luôn muốn đi xa tìm cơ hội đổi đời, học cách trụ vững trước mọi sóng gió, áp lực, đấu đá, cám dỗ. Thành hay bại rồi cũng ngộ ra không đâu bằng ở nhà, cũng vui sướng được quay về căn nhà tuổi thơ với vườn tược, chó mèo, gà vịt và các trò chơi trẻ con.  

MV dừng ở mảnh giấy dặn dò của mẹ y chang những lời căn dặn của bất kỳ người mẹ nào: cất đồ ăn vào tủ lạnh, nhớ tự chăm sóc mình… Những thứ tưởng chừng vặt vãnh ấy khiến ta phải rưng rưng, càng rưng rưng hơn với câu chốt: mệt quá đi về nhà, mẹ nuôi! 

Với cách trình diễn luân phiên giữa hát và rap, Đi về nhà là kết quả của sự hợp tác ăn ý giữa những người sáng tạo nghệ thuật: viết nhạc, soạn rap, phối âm, thể hiện, kịch bản, đạo diễn, diễn xuất, ghi hình, dựng phim... Lối làm việc theo nhóm này ngày các được giới sáng tác trẻ ưa dùng để có được sản phẩm mà công chúng trẻ yêu thích. 

Vừa phát hành trên các nền tảng số cuối năm 2020, Đi về nhà đã lập tức chiếm giữ vị trí dẫn đầu các bảng xếp hạng và được bình chọn là “Music video của năm” tại Giải thưởng Cống hiến 2020, sau đó được vinh danh tại Làn sóng xanh 2021 với ba hạng mục: “Top 10 bài hát được yêu thích”, “Sự kết hợp xuất sắc”, “Ca khúc được yêu thích trên radio”. 

Ra đời đúng thời điểm giáp Tết, đánh trúng tâm lý những người xa quê đang đếm lùi ngày về quê ăn Tết, ca khúc được giới trẻ coi là bài nhạc xuân “quốc dân”. Một số câu rap không những tạo trend trên mạng xã hội, mà còn được đưa vào đề thi lớp 12 của nhiều trường THPT. “Đi về nhà” biến thành từ khóa giải đáp cho mọi tình huống khác nhau: “Hạnh phúc, đi về nhà/ Cô đơn, đi về nhà/ Thành công, đi về nhà/ Thất bại, đi về nhà”.  

May mắn thay những ai còn có nhà để trở về.

MV Đi về nhà https://youtu.be/vTJdVE_gjI0?si=jQdxIGArjUFHy47q