Tác giả: Minh Anh
Sáng 30/10, hơn 400 đại biểu trong nước và quốc tế đã tham dự Hội thảo "Nhà sáng tạo âm nhạc” trong khuôn khổ Hội nghị Ủy ban châu Á - Thái Bình Dương (APC) của Liên minh Quốc tế các Hiệp hội Nhà soạn Nhạc và Lời (CISAC).

Phát biều đề dẫn Hội thảo, NSƯT. Nhạc sĩ Đinh Trung Cẩn - Tổng Giám đốc VCPMC, khẳng định: Âm nhạc là ngôn ngữ chung của nhân loại, kết nối những tâm hồn và vượt qua mọi ranh giới địa lý, khác biệt văn hóa. Nhưng phía sau mỗi tác phẩm là trí tuệ, cảm xúc và sự lao động sáng tạo không ngừng của người nhạc sĩ. Vì vậy, khi bàn về tương lai ngành công nghiệp âm nhạc, chúng ta không chỉ bàn về công nghệ, thị trường hay những mô hình kinh doanh mới, mà trước hết phải nói đến vị trí, giá trị và quyền lợi chính đáng của con người sáng tạo. Quan điểm của VCPMC là: Chúng ta không đối lập công nghệ với sáng tạo, nhưng mọi tiến bộ công nghệ phải song hành với trách nhiệm tôn trọng và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người sáng tạo. Từ thực tiễn hoạt động của VCPMC, chúng tôi nhận thức sâu sắc rằng, bảo vệ quyền tác giả không chỉ dừng lại ở việc ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm, mà quan trọng hơn là kiến tạo một môi trường trong đó quyền tác giả được tôn trọng như một chuẩn mực văn hóa, được thực thi như một nguyên tắc pháp lý và được vận hành như một nền tảng kinh tế của công nghiệp âm nhạc. Từ diễn đàn quốc tế này, VCPMC gửi đến quý vị một thông điệp: Chúng ta không chỉ cùng nhau bảo vệ những tác phẩm đã được sáng tạo, mà còn phải cùng nhau bảo vệ những điều kiện để các tác phẩm của ngày mai có thể ra đời”.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Trần Hoàng - Cục trưởng Cục công nghiệp văn hoá và bản quyền tác giả cho rằng: "Hội thảo có ý nghĩa thiết thực trong việc thúc đẩy đối thoại, tăng cường hợp tác giữa các cơ quan quản lý, tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả và cộng đồng sáng tạo âm nhạc, qua đó, cùng chia sẻ kinh nghiệm, nhận diện những vấn đề mới đặt ra và tìm kiếm các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả bảo hộ, khai thác quyền tác giả. Đặc biệt, trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo có những tác động mạnh mẽ đến hoạt động sáng tạo, khai thác, thụ hưởng các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật…
Chúng tôi đánh giá cao vai trò của CISAC và các tổ chức thành viên trong việc kết nối cộng đồng sáng tạo, chia sẻ kinh nghiệm, thúc đẩy các chuẩn mực và thông lệ tốt trong quản lý, khai thác và bảo vệ quyền tác giả trên phạm vi quốc tế. Đối với Việt Nam, việc tăng cường hợp tác với CISAC và các tổ chức quốc tế không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo hộ quyền tác giả, mà còn tạo điều kiện để các tác phẩm âm nhạc Việt Nam được giới thiệu, khai thác và phát triển tại các thị trường quốc tế, trên cơ sở tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể liên quan. Tôi tin tưởng rằng, với sự tham gia của các cơ quan quản lý, các tổ chức quản lý tập thể, các chuyên gia và đông đảo nhà sáng tạo âm nhạc, Hội thảo sẽ mang lại nhiều trao đổi thiết thực về những vấn đề đang được quan tâm, từ chuyển giao, khai thác quyền tác giả đến tác động của AI đối với hoạt động sáng tạo và quyền lợi của nghệ sĩ. Những kinh nghiệm và đề xuất được chia sẻ tại Hội thảo sẽ góp phần cung cấp thêm cơ sở thực tiễn cho quá trình hoàn thiện chính sách, nâng cao nhận thức và thúc đẩy các giải pháp bảo hộ quyền tác giả phù hợp với sự phát triển của ngành công nghiệp âm nhạc" - ông Trần Hoàng khẳng định.

Đánh giá tầm quan trọng của VCPMC trong hợp tác quốc tế, ông Gadi Oron - Tổng Giám đốc CISAC trong bài phát biểu của mình cho rằng: “Một thế kỷ trước, một nhóm nhỏ các hiệp hội tác giả đã cùng nhau ngồi lại với một tầm nhìn chung: đảm bảo các nhà sáng tạo có thể được bảo hộ cho các tác phẩm của mình, bất kể tác phẩm đó được sử dụng ở nơi đâu. Một trăm năm sau, tầm nhìn chung này càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Thế giới đã thay đổi sâu sắc trong một thế kỷ qua. Công nghệ đã chuyển mình vô số lần và tạo ra những tác động khổng lồ lên chúng ta. Nhưng sứ mệnh cốt lõi của chúng ta thì vẫn giữ nguyên: đảm bảo các nhà sáng tạo được tôn trọng, các quyền lợi của họ được bảo vệ, và họ nhận được thù lao xứng đáng cho việc sử dụng các tác phẩm của mình. Việt Nam là một minh chứng tuyệt vời cho thấy tại sao sứ mệnh này lại quan trọng.
Trong vài năm qua, chúng ta đã chứng kiến sự tăng trưởng ấn tượng của thị trường âm nhạc Việt Nam, được thúc đẩy bởi các dịch vụ kỹ thuật số, các buổi biểu diễn trực tiếp và việc các doanh nghiệp ngày càng sử dụng âm nhạc rộng rãi công cộng. VCPMC đã đóng vai trò trung tâm trong sự phát triển này. Vào năm 2025, bất chấp nhiều thách thức mà toàn ngành phải đối mặt, VCPMC vẫn đạt được tốc độ tăng trưởng khoảng 8% trong việc thu tiền tác quyền, phản ánh sự mở rộng liên tục của các hoạt động cấp phép. Đây là một thành tựu đáng được tôn vinh, và tôi muốn chúc mừng ông Cẩn cùng toàn thể đội ngũ của ông. Điều này cũng chứng minh tầm quan trọng của việc có một tổ chức quản lý tập thể hiệu quả, có khả năng đảm bảo rằng giá trị kinh tế ngày càng tăng của âm nhạc sẽ được chuyển hóa thành thu nhập cho chính những người đã tạo ra nó.
Sự hỗ trợ từ Chính phủ Việt Nam, đặc biệt là Cục Bản quyền tác giả, là một yếu tố quan trọng dẫn đến những bước tiến mà chúng ta thấy trên thị trường. Việc thiết lập các biểu giá cấp phép phù hợp, khuyến khích sự tôn trọng bản quyền và hỗ trợ quản lý tập thể tất cả đều giúp tạo ra các điều kiện cho sự tiến bộ của lĩnh vực sáng tạo. Và chắc chắn rằng, tiềm năng tăng trưởng trong tương lai còn rất lớn. Và tôi muốn nhân cơ hội này để cảm ơn Cục Bản quyền tác giả Việt Nam vì đã cân nhắc lập trường của chúng tôi trong quá trình lập pháp các quy định về AI. Thông qua sự hợp tác với VCPMC, APMA, các cơ quan quản lý Việt Nam và trên hết là chính các nhà sáng tạo, chúng ta có thể xây dựng một tương lai mạnh mẽ và bền vững hơn cho âm nhạc tại Việt Nam nói riêng và trên toàn khu vực nói chung. Đối với cộng đồng sáng tạo âm nhạc Việt Nam, tôi mong muốn các nhạc sĩ, tác giả và nghệ sĩ tiếp tục nâng cao nhận thức pháp luật, chủ động thực hiện các quyền của mình, đồng thời tăng cường kết nối với các tổ chức quản lý tập thể và đối tác trong nước, quốc tế. Chính các bạn là lực lượng nòng cốt góp phần phát triển ngành công nghiệp âm nhạc và lan tỏa giá trị sáng tạo Việt Nam”.

Âm nhạc luôn là một phần không thể thiếu trong đời sống xã hội, mang đến cho chúng ta những cảm xúc sâu lắng và kết nối những tâm hồn. Đằng sau mỗi giai điệu, mỗi nốt nhạc, là cả một quá trình lao động sáng tạo của các nhạc sĩ và các nghệ sĩ, là những giá trị nhân văn được chắt lọc, kết tinh từ trí tuệ, tài năng, tâm huyết để sáng tạo ra những tác phẩm âm nhạc phục vụ cho công chúng, làm phong phú đời sống tinh thần và góp phần vào sự phát triển văn hóa nghệ thuật, công nghiệp văn hóa ở mỗi quốc gia, thúc đẩy hội nhập quốc tế. Tại Hội thảo, Thạc sĩ Phạm Thị Kim Oanh, Phó cục trưởng Cục công nghiệp văn hoá và bản quyền tác giả đã có bài thuyết trình quan trọng về “Bản quyền tác giả và trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam”, trong đó nhấn mạnh đến nền tảng lập pháp - yếu tố con người là trung tâm.
Cùng với đó là tiến trình và cấp độ can thiệp của AI trong quá trình sản xuất cũng như những yêu cầu đặt ra cho việc khai thác dữ liệu quy mô lớn (TDM). Từ đó định vị pháp lý đầu ra và tác động đến hệ sinh thái. Bà Phạm Thị Kim Oanh cũng khẳng định vai trò quan trọng của hợp tác quốc tế và cho biết, Việt Nam đã hội nhập quốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan bằng 8 điều ước đa phương và 18 Hiệp định song phương với các quốc gia trên thế giới.

Trong kỷ nguyên số và trí tuệ nhân tạo (AI) bùng nổ như hiện nay, vai trò của Luật Sở hữu trí tuệ về bản quyền tác giả càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, nhằm bảo vệ các nhà sáng tạo và ngăn ngừa các hành vi xâm phạm bản quyền.
Tại Hội thảo đã diễn ra 2 phiên thảo luận quan trọng. Trong phiên thảo luận thứ nhất với chủ đề “Buy-out” do ông Giseob You - Cố vấn Hiệp hội Quản lý Quyền tác giả Âm nhạc Indonesia (WAMI) điều phối cùng sự tham dự của ông Mayur Puri Thành viên Hội đồng Quản trị Hiệp hội Quyền biểu diễn Ấn Độ - IPRS, Phó Chủ tịch APMA; ông Bounlay Kouangmanivanh - Chủ tịch Hiệp hội Nhạc sĩ sáng tác, Tác giả và Nhà xuất bản Lào - LASCAP; ông Thanit Chernpipat - Cố vấn danh dự Tổ chức Bản quyền âm nhạc Thái Lan - MCT cùng Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung ( thành viên của VCPMC).

Tại phiên thảo luận thứ 2 với chủ đề cũng hết sức nóng hổi, đó là chủ đề về “Trí tuệ nhân tạo (AI)” với sự điều phối của Ông Benjamin Ng và ông Nonoy Tan (tức Ông Arturo D. Lui Pio) - Chủ tịch Hiệp hội Nhạc sĩ, Tác giả và Nhà xuất bản Âm nhạc Philippines -FILSCAP; ông Arriën Molema - Chủ tịch Hội đồng Quốc tế các Nhà sáng tạo Âm nhạc - CIAM; ông Kibeom Kim - Thành viên Hội đồng Quản trị Hiệp hội Bản quyền Âm nhạc Hàn Quốc - KOMCA cùng Nhạc sĩ Hoài An (thành viên của VCPMC).

Ông Lee Si-Ha - Chủ tịch Hiệp hội Bản quyền âm nhạc Hàn Quốc (KOMCA), tân Chủ tịch Liên minh các Nhà sáng tạo âm nhạc châu Á - Thái Bình Dương (APMA) đánh giá cao Hội nghị là dịp để các nhà sáng tạo từ khắp châu Á đang cùng quy tụ tại đây, trao đổi, thảo luận về những biến chuyển của thời đại, đặc biệt là sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI), và làm thế nào để các nhà sáng tạo trong khu vực có thể đoàn kết, liên kết với nhau để vượt qua những thách thức này. Đây thực sự là một dịp vô cùng ý nghĩa. Nếu không có sự hợp tác và đoàn kết, chúng ta sẽ không thể tiếp tục tiến xa hơn.
Trước đây, khi Hàn Quốc vẫn còn đang phát triển, chúng tôi đã có thể đạt được nhiều bước tiến lớn sự hỗ trợ của các quốc gia khác như Mỹ, Nhật Bản. Tôi tin rằng các quốc gia khác cũng vậy. Trong kỷ nguyên AI, để có thể phát triển mạnh mẽ hơn, điều quan trọng nhất là chúng ta phải hợp tác, tăng cường giao lưu, gặp gỡ, trao đổi và chia sẻ thông tin, kinh nghiệm với nhau. APMA là liên minh quy tụ các nhà sáng tạo âm nhạc châu Á. Hãy thử nhìn nhận vấn đề này: hiện nay, Mỹ và châu Âu đang là những khu vực dẫn dắt văn hóa toàn cầu, trong khi dân số châu Á lại đông hơn rất nhiều. Tôi tin rằng, khi các nhà sáng tạo châu Á đoàn kết và cùng nhau phát triển, trong tương lai, châu Á sẽ trở thành một thị trường lớn hơn và có thể vươn lên dẫn dắt văn hóa toàn cầu".
Hội nghị Ủy ban châu Á - Thái Bình Dương (APC) của Liên minh Quốc tế các Hiệp hội Nhà soạn Nhạc và Lời (CISAC) khép lại với những thành công tốt đẹp, mở ra một chương mới cho sự phát triển của ngành công nghiệp sáng tạo nước nhà. Sự kiện đã trở thành cầu nối vững chắc giữa các nhà hoạch định chính sách, các tổ chức quản lý tập thể quốc tế như CISAC, APMA và cộng đồng nghệ sĩ, nhà sáng tạo trong khu vực. Những cam kết mạnh mẽ về việc bảo vệ quyền tác giả, xây dựng biểu giá minh bạch, cùng các giải pháp ứng phó mang tính lịch sử trước làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) chính là quả ngọt lớn nhất gặt hái được từ chuỗi hoạt động này. Và chúng ta hoàn toàn có quyền lạc quan vào một tương lai bền vững - nơi giá trị của sự sáng tạo luôn được tôn trọng và quyền lợi của những con người đứng sau mỗi tác phẩm nghệ thuật luôn được đặt ở vị trí trung tâm.

Nhân dịp này, ông Lee Si-Ha - Chủ tịch Hiệp hội Bản quyền âm nhạc Hàn Quốc (KOMCA), tân Chủ tịch Liên minh các Nhà sáng tạo âm nhạc châu Á - Thái Bình Dương (APMA) trao tặng 5.000 USD cho Hiệp hội bản quyền âm nhạc Nepal (MRCSN), nhằm phục vụ việc mua sắm trang thiết bị và phần mềm giúp tăng cường năng lực hoạt động trong công tác thu và phân phối tiền bản quyền âm nhạc.

