Tác giả: Thanh Nhã
Ngày 29/5/2026, tại Hà Nội, thực hiện Kết luận của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tại Hội nghị giao ban công tác văn hóa, văn nghệ quý I năm 2026, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam phối hợp Hội Nhạc sĩ Việt Nam, Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam tổ chức tọa đàm: “Giữ gìn tính trung thực trong biểu diễn nghệ thuật; ý thức trách nhiệm của người sáng tác trong kỷ nguyên số”.
Dự tọa đàm có: Đồng chí Trần Thanh Lâm - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân - Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam; NSND Trịnh Thúy Mùi - Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam; NSND Vương Duy Biên - Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam; NSND Trần Quốc Chiêm - Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội; Nhà viết kịch, TS Nguyễn Đăng Chương - Phó Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam; NSƯT Trịnh Tùng Linh - Giám đốc Dàn nhạc giao hưởng Việt Nam; NSND Tấn Minh - Giám đốc Nhà hát ca múa nhạc Thăng Long; NSND Nguyễn Xuân Bắc – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa nghệ thuật Quân đội; và đại diện các các ban nghành: Vụ văn hóa Văn nghệ - Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Ban công tác Hội quần chúng, Ban Tuyên giáo - Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Cục bản quyền tác giả, Cục Nghệ thuật Biểu diễn – Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Sở văn hóa thể thao thành phố Hà Nội; Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao A05 Bộ Công an; Cục An ninh chính trị nội bộ A03 Bộ Công an; đại diện lãnh đạo các nhà hát, đơn vị nghệ thuật: Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam; Nhà hát ca múa nhạc Việt Nam; Nhà hát Tuổi trẻ; Nhà hát ca múa nhạc quân đội; Đoàn Văn công quân khu 1, Đoàn Văn công quân khu 2; Nhà hát ca múa nhạc Công an nhân dân; Trường Đại học sư phạm nghệ thuật Trung ương; Trường Cao đẳng Văn hóa nghệ thuật quân đội; Đoàn Văn công Phòng không – không quân; Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng, các Nghệ sĩ Nhân dân, Nghệ sĩ Ưu tú, các nhà nghiên cứu, giảng viên…
Về phía Hội Nhạc sĩ Việt Nam có: Thiếu tướng, nhạc sĩ Nguyễn Đức Trịnh – Chủ tịch Hội; NSND Phạm Ngọc Khôi – Phó Chủ tịch Hội; nhạc sĩ Trần Nhật Dương - Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban kiểm tra; nhạc sĩ Đinh Công Thuận - Ủy viên Ban Chấp hành; các nhạc sĩ, ca sĩ hội viên Hội Nhạc sĩ Việt Nam ở Hà Nội…
Tọa đàm tập trung vào những nội dung: Bàn về hiện tượng thiếu trung thực trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật ca hát; trách nhiệm của nghệ sĩ biểu diễn, nhạc sĩ sáng tác, đơn vị tổ chức, cơ quan chủ quản và cơ quan quản lý nhà nước trong việc chấn chính các biểu hiện lệch chuẩn trong sáng tác, biểu diễn nghệ thuật; hạn chế xu hướng khai thác hình ảnh, nội dung theo hướng cá nhân hóa, đơn giản hóa, thiếu giá trị tư tưởng và chuẩn mực nghệ thuật… đưa ra những góc nhìn khách quan, khoa học về thực trạng biểu diễn nghệ thuật và sáng tác hiện nay; khẳng định giá trị đích thực, cốt lõi của nghệ thuật là tài năng, sự thăng hoa của người sáng tác, phong cách biểu diễn của nghệ sĩ…
PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, phát biểu khai mạc, đã xác định:
“Tọa đàm được tổ chức nhằm lắng nghe ý kiến của các nhà chuyên môn trong lĩnh vực âm nhạc, sân khấu, các nhà tổ chức - sản xuất chương trình nghệ thuật, các cơ quan quản lý hoạt động biểu diễn, cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp, để đánh giá một cách khách quan, khoa học thực trạng hoạt động trong lĩnh vực sáng tác, biểu diễn: hát, ngâm, diễn tấu nhạc cụ do nghệ sĩ biểu diễn trực tiếp trên sân khấu có khán giả, cũng như sáng tác, công bố sản phẩm âm thanh trên sân khấu, trên nền tảng số thời gian gần đây. Qua đó, khẳng định giá trị đích thực, cốt lõi của nghệ thuật biểu diễn là tài năng của nghệ sĩ được thăng hoa trên sân khấu bằng sự trung thực trước khán giả. Từ đó, đánh giá khách quan, khoa học thực trạng hoạt động trong lĩnh vực âm nhạc, sân khấu có khán giả, cũng như việc sáng tác, công bố sản phẩm âm thanh trên sân khấu, trên nền tảng số thời gian gần đây.
Tọa đàm khẳng định giá trị cốt lõi của nghệ thuật biểu diễn chính là tài năng của nghệ sĩ được thăng hoa một cách trung thực nhất trước khán giả. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, đời sống nghệ thuật đang đối mặt với những hiện tượng tiêu cực cần được nhìn nhận thẳng thắn. Vấn đề “hát nhép”, “đàn nhép” đang diễn ra phổ biến trên các sân khấu, sự kiện lớn, nhỏ, chuyên nghiệp đến không chuyên, làm suy giảm cảm xúc và tính chân thực của nghệ thuật biểu diễn; nhiều ý kiến cũng chỉ ra áp lực của nhà tổ chức – sản xuất phải bảo đảm “an toàn sóng”, tiết kiệm chi phí và yêu cầu kỹ thuật là nguyên nhân khiến các đơn vị tổ chức - sản xuất sự kiện chọn hình thức thu âm sẵn thay vì biểu diễn trực tiếp trên sân khấu để bảo đảm an toàn trong quá trình diễn ra sự kiện.
Sử dụng công nghệ AI trong sáng tác âm nhạc cũng đặt ra nhiều thách thức về đạo đức nghề nghiệp và bản quyền; AI chỉ nên là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế cảm xúc thật của người sáng tạo và trách nhiệm của người nghệ sĩ. Việc lạm dụng kỹ thuật làm mất đi bản sắc cá nhân và sự thăng hoa của người nghệ sĩ.
Chúng ta phải phát hiện và phản biện xã hội đối với hát nhép và lạm dụng AI trong nghệ thuật, đòi hỏi sự kết hợp giữa công nghệ, kiến thức chuyên môn và tư duy thẩm mỹ; định hướng phản biện xã hội (bảo vệ giá trị nghệ thuật); khẳng định giá trị nguyên bản, phản biện dựa trên giá trị cốt lõi của nghệ thuật là cảm xúc và tính chân thực. Đấu tranh để các nghệ sĩ/nhà sản xuất minh bạch việc sử dụng công cụ hỗ trợ; khán giả có quyền được biết sản phẩm họ đang thưởng thức là tiếng hát thật hay bản ghi âm/giọng hát nhân tạo.
Cần thúc đẩy hành lang pháp lý, đóng góp ý kiến để hoàn thiện luật Bản quyền tác giả và Quyền liên quan đối với các sản phẩm sáng tạo từ AI, bảo vệ chất xám của các nghệ sĩ, nhạc sĩ và ca sĩ”.
Phát biểu chỉ đạo tại tọa đàm, đồng chí Trần Thanh Lâm - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, nhận định:
Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đánh giá cao sự chủ động của Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, Hội Nhạc sĩ Việt Nam, Hội nghệ sĩ sân khấu Việt Nam khi tổ chức buổi tọa đàm về một chủ đề vừa mang tính thời sự, vừa chạm đến cốt lõi của sáng tạo: “Tính trung thực và trách nhiệm trong kỷ nguyên số”.
Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa đã nhấn mạnh yêu cầu nâng cao sức đề kháng trước các biểu hiện lệch chuẩn. Trong kỷ nguyên số, “sức đề kháng” ấy chính là bản lĩnh nghề nghiệp và văn hóa ứng xử của người nghệ sĩ. Đảng ta luôn khẳng định: Văn học nghệ thuật là lĩnh vực đặc biệt tinh tế của văn hóa. Nếu văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, thì có thể nói văn học nghệ thuật chính là “phần hồn” tinh túy nhất của nền tảng đó. Nghệ thuật không chỉ là sự giải trí đơn thuần; nó là nhu cầu thiết yếu, là đôi cánh bồi đắp tâm hồn, nhân cách và khát vọng phát triển đất nước.
Tuy nhiên, chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận rằng: Khi dòng chảy nghệ thuật càng mạnh mẽ thì những lớp phù sa mịn màng cũng mang theo những vẩn đục. Kỷ nguyên số công cụ AI tưởng chừng mang đến những công cụ vạn năng, nhưng nó cũng đặt ra những thách thức nghiệt ngã trong đó có vấn đề đạo đức nghề nghiệp.
Trong lĩnh vực biểu diễn: Chúng ta đau lòng khi thấy trên sân khấu - nơi được coi là thánh đường của cảm xúc - lại xuất hiện tình trạng lạm dụng kỹ thuật quá mức. Việc dùng bản ghi âm thay cho giọng hát thực, hay quảng bá sai lệch về nội dung biểu diễn không chỉ là một lỗi kỹ thuật, mà là một sự phản bội đối với khán giả. Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó đóng vai trò hỗ trợ, giúp nâng cao chất lượng nghệ thuật, giúp cảm xúc được thăng hoa hơn. Nó không bao giờ có thể thay thế được sự lao động nghiêm túc, những giọt mồ hôi trên sàn tập và sự rung động thực sự từ trái tim người nghệ sĩ. Một nền nghệ thuật xây dựng trên sự dễ dãi, đánh đổi niềm tin của công chúng bằng những thủ thuật giả dối thì sớm muộn gì cũng sẽ bị đào thải.
Trong lĩnh vực sáng tác: Đó là thị hiếu nhất thời và sự hời hợt về tư tưởng. Trong không gian vừa thực vừa cộng hưởng bởi mạng xã hội, bởi môi trường số mênh mông, chúng ta thấy một bộ phận người sáng tác đang chạy theo lượt xem, lượt thích mà quên đi trách nhiệm xã hội. Có những sản phẩm âm nhạc, hình ảnh lan truyền rất nhanh nhưng lại thiếu chuẩn mực thẩm mỹ, thậm chí là lệch chuẩn về văn hóa.
Đáng lo ngại hơn, có những tác phẩm khai thác đề tài chính trị, lãnh đạo hay lịch sử nhưng lại thiếu chiều sâu tư tưởng, thiếu sự chắt lọc văn hóa, thể hiện một cách giản đơn và một chiều.
Sự tự do sáng tác trong không gian số là một lợi thế, nhưng nếu tự do mà không có bản lĩnh, không có sự tự trọng nghề nghiệp thì chỉ tạo ra những sản phẩm “vô hồn”, những cảm xúc nhất thời không thể đọng lại giá trị gì trong đời sống xã hội.
Để giải quyết những vấn đề nêu trên, tôi trân trọng đề nghị chúng ta cần tập trung vào các nhóm nhiệm vụ trọng tâm để kiến tạo môi trường nghệ thuật lành mạnh. Cụ thể:
1. Đối với các Hội Văn học nghệ thuật: Cần làm tốt hơn nữa vai trò “mái nhà chung”, không chỉ bồi dưỡng chuyên môn mà còn phải rèn luyện đạo đức nghề nghiệp cho hội viên. Hãy cùng nhau xây dựng những quy tắc ứng xử phù hợp trong môi trường số, tạo ra một không gian sáng tạo lành mạnh, nơi cái đẹp và sự trung thực được tôn vinh.
2. Đối với các cơ quan chỉ đạo, quản lý nhà nước: Phải tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế chính sách để bắt kịp sự phát triển của công nghệ. Cần tăng cường công tác định hướng, quản lý và chấn chỉnh kịp thời những sai phạm, nhất là trên không gian mạng, nhằm đảm bảo môi trường biểu diễn minh bạch, chuyên nghiệp.
3. Đối với các đơn vị tổ chức biểu diễn, sản xuất, phát hành sản phẩm nghệ thuật và báo chí: đây là nơi đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc định hướng thẩm mỹ. Đừng vì lợi nhuận hay lượt tương tác mà cổ xúy cho những xu hướng dễ dãi, tuỳ tiện, hời hợt. Hãy là những “người gác cổng” tận tâm, kịp thời nhận diện và phê phán những biểu hiện lệch chuẩn.
4. Đối với đội ngũ văn nghệ sĩ trẻ: Các bạn là tương lai của nghệ thuật nước nhà. Hãy không ngừng học tập, rèn luyện bản lĩnh nghề nghiệp và giữ gìn hình ảnh cá nhân trước công chúng. Hãy để mỗi tác phẩm của các bạn là một viên gạch góp phần xây dựng chuẩn mực con người Việt Nam thời đại mới: yêu nước, trung thực, trách nhiệm và sáng tạo.
Thiếu tướng, nhạc sĩ Nguyễn Đức Trịnh - Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam, có nhận xét:
Gần đây, ở các nước những sự kiện có hát nhép đã giảm nhiều, cả biểu diễn ở các sân vận động lớn, nhưng ở Việt Nam hiện tượng này vẫn phổ biến ở các sự kiện bán vé rất nhiều, do áp lực của những nhà tổ chức sự kiện về kỹ thuật và kinh phí là một nguyên nhân rất quan trọng, giữa một chương trình biểu diễn hoàn toàn trực tiếp với một chương trình sử dụng nhạc thu sẵn có sự chênh lệch rất lớn về chi phí. Giữa “hát sống”, “biểu diễn sống” và hát nhép, kinh phí ít nhất gấp ba lần. Để có một chương trình hát trực tiếp đúng nghĩa, nghệ sĩ phải tập luyện trong thời gian dài, dàn nhạc phải diễn tập đồng bộ, hệ thống âm thanh phải đáp ứng những yêu cầu kỹ thuật khắt khe hơn rất nhiều. Trong khi đó, nhiều chương trình hiện nay sử dụng nhạc cụ ảo hoặc các bản thu dựng sẵn để giảm chi phí. Nhiều đơn vị tổ chức còn chịu áp lực phải bảo đảm an toàn tuyệt đối cho chương trình. Chính tâm lý sợ xảy ra sự cố kỹ thuật đã khiến họ lựa chọn phương án sử dụng các bản thu âm thay vì chấp nhận những rủi ro tự nhiên của biểu diễn trực tiếp.
Về công nghệ AI cũng cần sự trợ giúp nhiều trong công việc sáng tác và biểu diễn, nhưng chúng ta cần có ý thức không nên quá lạm dụng; cần nâng cao ý thức trách nhiệm của người sáng tác là cảm xúc chân thực của chính bản thân mình, có chất riêng cá nhân; có sự ứng dụng của công nghệ nhưng cần rõ ràng, công khai, minh bạch.
Các cơ quan quản lý cần sớm ban hành quy định, quy chế về sự liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp của người nghệ sĩ, xử phạt đối với nghệ sĩ không trung thực trong biểu diễn; phải có chế tài trong biểu diễn và phải có hội đồng nghệ thuật thẩm định chương trình trước khi biểu diễn”.
Nhà nghiên cứu âm nhạc, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long, cho rằng:
“Sự phát triển của công nghiệp giải trí đương đại, đặc biệt trong lĩnh vực âm nhạc, luôn gắn chặt với các xu hướng mới. Trong bối cảnh nền công nghiệp giải trí Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với khu vực, việc tiếp nhận ảnh hưởng từ các mô hình biểu diễn của nước ngoài là điều khó tránh khỏi. Chính quá trình hội nhập đã tác động tới thực trạng ngày càng có nhiều chương trình giải trí quy mô lớn, các concert đông khán giả sử dụng hình thức hát đè hoặc hát nhép như một phần của quy trình sản xuất. Trong một không gian biểu diễn hiện đại, âm nhạc vẫn giữ vai trò trung tâm nhưng không còn là yếu tố duy nhất quyết định sức hấp dẫn của chương trình. Chính áp lực tạo ra những màn trình diễn ngày càng hoành tráng, kết hợp giữa âm nhạc, vũ đạo, ánh sáng và công nghệ đã khiến nhiều nhà tổ chức ưu tiên các giải pháp kỹ thuật nhằm bảo đảm tính ổn định của chương trình. Khán giả hiện nay không chỉ đơn thuần thưởng thức âm nhạc mà còn thưởng thức toàn bộ hiệu ứng của không gian trình diễn, một trải nghiệm giải trí tổng thể, bao gồm âm nhạc, hình ảnh, công nghệ trình diễn, hiệu ứng sân khấu và các yếu tố tương tác.
Cần nhìn nhận hiện tượng hát nhép, hát đè một cách toàn diện hơn, trong mối liên hệ với sự vận động của thị trường giải trí, sự thay đổi của nhu cầu công chúng và quá trình hội nhập văn hóa, nhưng không đồng nghĩa với việc chấp nhận hay buông lỏng quản lý. Ngược lại, đây chính là cơ sở để giới chuyên môn, cơ quan quản lý và những người làm nghề cùng nhìn nhận về giới hạn giữa hỗ trợ kỹ thuật và tính chân thực của nghệ thuật biểu diễn.
Một vấn đề đáng quan tâm khác, đó là sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thách thức mới đối với hoạt động sáng tạo nghệ thuật, từ đó đặt ra yêu cầu ngày càng cao về ý thức trách nhiệm của người sáng tác trong kỷ nguyên số. AI không còn là một công cụ hỗ trợ kỹ thuật đơn thuần mà đang tham gia ngày càng sâu vào toàn bộ quy trình sáng tác âm nhạc. AI là một phần tất yếu của dòng chảy công nghệ đương đại và sẽ tiếp tục tác động ngày càng mạnh mẽ tới cả sáng tác lẫn biểu diễn âm nhạc trong tương lai. Vấn đề đặt ra là người nhạc sĩ, nghệ sĩ sẽ ứng dụng như thế nào để làm chủ cảm xúc nghệ thuật, dấu ấn cá nhân, cảm xúc thật và trải nghiệm sống của người nghệ sĩ.
Việc gìn giữ tính trung thực trong biểu diễn và cảm xúc thật trong sáng tạo cần được xem là ưu tiên hàng đầu nếu muốn văn học nghệ thuật Việt Nam phát triển bền vững trong thời đại số; cùng với việc nâng cao ý thức nghề nghiệp của nghệ sĩ, cần nghiên cứu xây dựng các quy định, cơ chế quản lý và chế tài phù hợp để ứng xử với những vấn đề mới mà AI đang đặt ra đối với lĩnh vực văn học nghệ thuật”.
Nhạc sĩ Cát Vận - nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Âm nhạc Việt Nam, nguyên Trưởng Ban biên tập Âm nhạc của Đài Tiếng nói Việt Nam, có nhận xét:
“Hiện nay khoa học kỹ thuật phát triển, đặc biệt là AI, trước hết là mỗt thành tựu khoa học - công nghệ mà người làm nghề không thể đứng ngoài. Nếu am hiểu AI thì đây là một công cụ hữu ích, không ai có thể phối khí nhanh, mà phối khí nhiều vẻ đa dạng, đa màu sắc như AI. Người nhạc sĩ cần phải có văn hóa trong sáng tạo, điều đáng quan tâm là cách người nghệ sĩ sử dụng công nghệ này như thế nào, và có những người chưa hiểu về AI mà sử dụng quá lạm dụng. Mỗi thành tựu khoa học đều nhằm phục vụ dân sinh, vấn đề là người sử dụng thành tựu khoa học kỹ thuật ấy phải làm chủ được tư duy ứng dụng thay vì lệ thuộc vào công nghệ.
Trong lĩnh vực âm nhạc, Hội Nhạc sĩ Việt Nam và Hội Âm nhạc Hà Nội đã tổ chức các lớp học về AI trong sáng tác âm nhạc, AI cũng là một vũ khí đối với người sử dụng nó, chúng ta muốn biến thành sức mạnh mềm thì chúng ta phải nắm được bản chất công nghệ và kỹ năng vận hành nó.
Cách đây nhiều thập niên, chúng ta đã có những cuộc trao đổi và lên án vấn đề hát nhép. Hiện nay, hàng ngày chúng ta tiếp cận với nó, và không thể ngăn chặn hết ở trên mạng internet cũng như trên sân khấu biểu diễn. Ví dụ như ở những lễ hội, có những trường hợp người nghệ sĩ vừa chèo đò vừa săn bắn vừa hát hoặc đối với các nghệ sĩ nổi tiếng khi lớn tuổi sức khỏe kém. Trên thực tế, việc xây dựng một vở kịch về cuộc khởi nghĩa Yên Thế, ê-kíp sáng tạo cần những đoạn âm nhạc mang màu sắc giao hưởng để tạo không khí sử thi cho tác phẩm, những với điều kiện thực tế của một đơn vị ở địa phương, việc huy động dàn nhạc giao hưởng là điều gần như không thể thực hiện, và lúc này AI được sử dụng để hỗ trợ xây dựng các lớp âm nhạc phù hợp yêu cầu nghệ thuật với bối cảnh lịch sử của vở diễn.
Nội dung Tọa đàm là một chủ đề lớn, mỗi thời kỳ cần có một thiết chế văn hóa cho người sáng tạo, cần làm chủ công nghệ; cần có cơ chế của cấp trung ương và các cơ quan quản lý Nhà nước, cơ chế ấy là bài toán cốt lõi nhằm tạo môi trường thuận lợi nhất cho người sáng tạo phát huy năng lực, làm chủ công nghệ trong sáng tác và biểu diễn”.
Tọa đàm cũng nhận được nhiều ý kiến đóng góp từ các nhà nghiên cứu, nghệ sĩ, nhạc sĩ nổi tiếng như: Tiến sĩ, Nhà viết kịch Nguyễn Đăng Chương - Phó Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam; NSND Vương Duy Biên - Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam; NSND Trần Quốc Chiêm - Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội; NSND Tấn Minh - Giám đốc Nhà hát Ca múa nhạc Thăng Long; NSƯT, đại tá Hồ Quang Hảo - Phó Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội; Nghệ sĩ Hồ Tùng - Nguyên Hiệu phó Trường Đại học Văn hóa nghệ thuật Quân đội; nhạc sĩ Giáng Son - Phó Giám đốc Trung tâm Âm nhạc Trẻ, Hội Nhạc sĩ Việt Nam… với các nội dung nêu rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân đối với thực trạng hát nhép hiện nay; sự phát triển của kỷ nguyên số và trí tuệ nhân tạo (Al) cũng đặt ra những thách thức không nhỏ, trong đó có câu chuyện sáng tác chạy theo thị hiếu nhất thời và sự hời hợt về tư tưởng, đồng thời đề xuất những giải pháp như xây dựng thiết chế sáng tác, biểu diễn phù hợp và làm chủ công nghệ là nền tảng để bảo vệ người sáng tạo trước làn sóng AI. Các cơ quan quản lý nhà nước cần thiết lập hành lang pháp lý, chính sách bản quyền và kiểm duyệt minh bạch để xử lý triệt để vấn đề hát nhép và vi phạm đạo đức nghề nghiệp, siết chặt quản lý bằng chế tài cụ thể và nghiêm khắc, sự tôn trọng quyền tự do sáng tạo của văn nghệ sĩ phải gắn với trách nhiệm công dân, kỷ cương xã hội và trên hết là thượng tôn pháp luật, để từng bước giải quyết, xử lý những vấn đề nêu trên. Trong đó, nhiều kiến nghị đề nghị cơ quan chức năng cần đưa ra những quy định, chế tài xử phạt đủ mạnh nhằm khắc phục tồn tại, thúc đẩy văn học nghệ thuật trở về đúng vai trò, vị trí và chức năng vốn có trong đời sống xã hội.
