Tác giả: Nguyễn Thị Minh Châu
Nắng xuân ấm thơm môi hồng
Gió xuân đến bên em ngồi
Cùng mùa xuân em hát câu tình ca…
Mỗi câu đều gọi tên xuân. Có lẽ Dịu dàng sắc xuân là một trong những ca khúc có nhiều từ “xuân” nhất, cả bài gồm 20 câu thì có tới 10 câu nhắc đến xuân. Nghe ca khúc đầy ắp những xuân là xuân này, phản ứng tự nhiên của cơ thể là lắc lư theo nhịp điệu cuốn hút và lòng chợt thấy thảnh thơi yêu đời.
Yêu đời, yêu xuân, đón nhận xuân bằng mọi giác quan: mùi hương (thơm), vị giác (ngọt), nhiệt độ (ấm), màu sắc (trắng, hồng), âm thanh (tiếng chim hót, tiếng em hát), hình ảnh (dáng ai đang về, đàn em bé thơ, đàn chim én bay, cành mai thắm tươi, đóa cúc hiên nhà)… Những hương - vị - thanh - sắc - hình ấy cùng tiết tấu đung đưa đã lôi kéo người nghe vào không gian tươi sáng và trạng thái hân hoan để cuối cùng dẫn dắt tới cái tình - tình đời, tình người, tình quê hương: “Đẹp mùa xuân đất nước trong lòng tôi”.
Là nhạc sĩ trưởng thành từ phong trào ca hát, từ những trải nghiệm và kinh nghiệm học hỏi ở trường đời, Nguyễn Nam có nhiều ca khúc được yêu thích bởi tính đại chúng, gần gũi, dễ đi vào lòng người. Dù tác giả không qua trường lớp đào tạo chính quy nào, nhưng Dịu dàng sắc xuân được viết ở cấu trúc rất rành mạch và bài bản theo lý thuyết âm nhạc phương Tây. Đây là một thí dụ chuẩn xác cho ba đoạn đơn có tái hiện aa’bb’aa’, trong đó mỗi đoạn đều vuông vắn với hai câu nhắc lại, nhờ thế mà giai điệu đã dễ nghe lại càng thêm dễ nhớ.
Bài hát cũng “khá Tây” với sự nhấn nhá vào các quãng nửa cung, vài chỗ còn điểm thêm dấu hóa bất thường để tăng sức hút từ các bán âm. Rất thuận tai là những chuỗi rải theo quãng ba: mùa xuân em hát, ngọt ngào hương xuân. Sang đoạn giữa, chuỗi rải theo hợp âm ba còn được tăng thành bốn nốt của hợp âm bảy: nhịp nhàng đàn chim én (bay), kìa mùa về bao đắm (say), mùa xuân bao thắm (tươi), rộn ràng đàn em bé (thơ)…
Những tính từ “nhịp nhàng, rộn ràng, tưng bừng” của lời ca cũng chính là tính chất âm nhạc của giai điệu khởi đầu bằng tiết tấu “chấm - giật” và kết thúc bằng đảo phách. Cả bài trung thành với âm hình tiết tấu này: đoạn giữa được phát triển nới rộng hơn về khoảng âm nhưng vẫn duy trì tiết tấu của đoạn đầu, chỉ thêm đôi nốt lấy đà. Chính nhờ âm hình tiết tấu chủ đạo này mà giai điệu thêm lôi cuốn trong chuyển động đưa đẩy có chu kỳ, tạo nên một bài hát thuần nhất, đơn giản, dễ ngấm.
Mùa xuân chiếm vị trí đặc biệt trong sáng tác của Nguyễn Nam, người được coi là “nhạc sĩ của mùa xuân”. Ông nhắc đến xuân cả ở những bài không thuộc chủ đề xuân, có lẽ bởi xuân phù hợp với tính cách âm nhạc của ông - nhẹ nhàng, tươi sáng, luôn ánh lên niềm tin vào ngày mai tốt đẹp hơn. Nguyễn Nam viết nhiều bài hát mùa xuân một phần còn do trách nhiệm của một trưởng phòng ca nhạc Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh của thập niên cuối thế kỷ XX - đầu thế kỷ XXI. Góp phần cho chương trình đón xuân hàng năm của HTV luôn mới mẻ là những Hoa xuân trên phố, Mùa xuân sang, Mùa xuân yêu thương em được đến trường, Người trễ hẹn mùa xuân… và Dịu dàng sắc xuân - bài hát không những làm nên tên tuổi tác giả, mà còn gắn với nhiều giọng ca danh tiếng của làng showbiz như Mỹ Tâm, Phương Thanh, Ngọc Ánh, Đàm Vĩnh Hưng, Quang Dũng… Được coi là một trong những tác phẩm thành công nhất của Nguyễn Nam, Dịu dàng sắc xuân đã mang lại cho tác giả giải Mai Vàng do công chúng bình chọn năm 1998.
Nay, tác giả đã thành người lỡ hẹn với mùa xuân, nhưng những giai điệu duyên dáng và cái tình ấm áp của ông chưa hề trễ hẹn mỗi khi “ô kìa mùa về…”, mỗi khi người đời lại đắm say cùng “tiếng chim hót vui cho đời, tiếng em hát thêm yêu người”.
Nghe bài hát:
